UCAC
Undeb Cenedlaethol Athrawon Cymru

Mae UCAC yn undeb ar gyfer athrawon, penaethiaid, darlithwyr a thiwtoriaid dros Gymru gyfan – yr unig undeb addysg sy’n rhoi addysgwyr Cymru’n gyntaf.

Rydyn ni’n cyfuno gwasanaeth ar lefel bersonol gyda grym undebol nerthol wrth ddylanwadu ac ymgyrchu.

Rydyn ni’n angerddol ynghylch cefnogi ac amddiffyn ein haelodau, ac ynghylch gweithio er budd system addysg sy’n gwbl addas i anghenion Cymru a phawb sy’n byw yma. 

ATHRAWON DAN HYFFORDDIANT

AELODAETH AM DDIM

Os ydych chi’n hyfforddi i fod yn athro, mae UCAC yn cynnig aelodaeth am ddim i chi trwy gydol eich hyfforddiant.

Felly os ydych chi’n gwneud gradd BAdd, cymhwyster ôl-radd fel TAR (PGCE), neu’n gwneud doethuriaeth ac yn gwneud rhywfaint o addysgu, dewch i ymuno AM DDIM i dderbyn gwasanaeth llawn.

Ymunwch nawr AM DDIM

ATHRAWON NEWYDD GYMHYWSO

BLWYDDYN O AELODAETH AM DDIM
gyda'r flwyddyn ganlynol yn hanner pris

Os ydych chi’n Athro Newydd Gymhwyso, mae UCAC yn cynnig aelodaeth am ddim trwy gydol eich blwyddyn addysgu gyntaf, ac yn hanner pris y flwyddyn ganlynol.

Felly os ydych chi newydd gymhwyso, a heb ymaelodi’n barod, dewch i ymuno AM DDIM i dderbyn gwasanaeth llawn.

Os ydych chi'n ymuno am y tro cyntaf
Ymunwch nawr AM DDIM
Os ydych chi'n aelod yn barod
Mewngofnodwch i'ch cyfrif

NEWYDDION

FFONAU SYMUDOL YN EIN HYSGOLION 

Mehefin 17eg, 2026 

YMATEB UCAC I DDATGANIAD Y GWEINIDOG DROS ADDYSG 

Mae UCAC yn croesawu datganiad y Gweinidog dros Addysg a’r Gymraeg, Anna Brychan, ddoe y bydd y Llywodraeth yn cyhoeddi ‘disgwyliadau Cenedlaethol clir ar sut mae ffonau symudol yn cael eu defnyddio mewn ysgolion. ‘ Edrychwn ymlaen at weld y canllawiau ac at y cyfle o ymateb i ymgynghoriad a gynhelir ym mis Medi. Rydym yn falch fod y Gweinidog wedi nodi y bydd y canllaw statudol yn cynnig disgwyliadau clir.  Mae eglurder a chysondeb cenedlaethol yn hollbwysig yn ein barn ni.  Yn ddi-os gall ffonau symudol greu problem mewn ysgolion ac mae hyn yn creu gwaith ychwanegol i staff ysgolion sy’n gorfod delio gyda chanlyniadau defnydd amhriodol. Mae’n bwysig bod athrawon yn cael y cyfle i ganolbwyntio ar eu priod waith, sef addysgu. 

Rydym eisoes yn ymwybodol o rai cynlluniau sydd ar waith mewn ysgolion i gyfyngu ar y defnydd o ffonau symudol yn ystod y diwrnod ysgol.  Mae ein haelodau wedi cyfeirio at ganlyniadau cadarnhaol hyn, gyda disgyblion yn siarad mwy â’i gilydd ac yn ymroi i weithgareddau eraill yn hytrach na bod ynghlwm wrth eu sgriniau ffôn.  Rydym hefyd yn ymwybodol bod angen sensitifrwydd i ofynion rhai dysgwyr sy’n gorfod cael mynediad at eu ffonau oherwydd cyflyrau meddygol. 

Edrychwn ymlaen at drafodaeth bellach am y maes hwn gyda’r Llywodraeth yn ystod yr wythnosau a’r  misoedd nesaf.  Rydym yn awyddus i wneud y gorau dros staff ein hysgolion a chreu amgylchedd dysgu ddiogel i’n dysgwyr. 

 

AMODAU GWAITH 

Mehefin 15fed, 2026 

Mae gan UCAC gyfres o daflenni gwybodaeth am nifer o faterion perthnasol i athrawon.  Maent yn cael eu diweddaru'n gyson, er mwyn adlewyrchu newidiadau o ran y Ddogfen Cyflog ac Amodau Athrawon Ysgol (Cymru) a deddfau perthnasol.  Mae taflen wybodaeth UCAC ar Amodau Gwaith Athrawon wedi ei diweddaru i gydfynd â'r Ddogfen Cyflog ac Amodau Athrawon Ysgol (Cymru) 2025/2026 (fersiwn Mawrth 2026).    Mae'r daflen hon yn cynnig atebion i gyfres o ddeuddeg cwestiwn: 

1. Beth all Pennaeth ddisgwyl i athrawon yr ysgol wneud? 

2. A oes hawl disgwyl i athrawon fynychu cyfarfodydd ar ôl oriau ysgol? 

3. Beth am staff rhan amser yn mynychu cyfarfodydd? 

4. Beth all Pennaeth ac aelodau'r Tîm Rheoli neu Bennaeth Gwasanaeth ALl) ei wneud er myn sicrhau bod pob athron yn derbyn hawliau cytundebol y Ddogfen? 

5. A oes gan benaethiaid, dirprwyon a phenaethiaid cynorthwyol hawliau eraill? 

6. Sawl gwaith y gellir disgwyl i athrawon baratoi adroddiadau ysgrifenedig ar berfformiad disgyblion ar gyfer rhieni? 

7. A oes hawl disgwyl i athro gymryd cyfrifoldeb ac atebolrwydd am bwnc heb dderbyn cydnabyddiaeth ariannol? 

8. A oes hawl disgwyl i athro gyda chyfrifoldeb rheoli neu arwain gyflawni'r gwaith heb amser digyswllt yn ychwanegol at yr amser Cynllunio, Paratoi ac Asesu? 

9. Beth am ymateb i negeseuon e-bost ar ôl oriau ysgol? 

10. Arolwg Estyn

11. Beth am drefniadau Adolygu Dysgu Proffesiynol (yr hyn a elwid gynt yn Rheoli Perfformiad)? 

12. Beth am weithgareddau gwirfoddol, megis arwain clybiau ar ôl ysgol, paratoi disgyblion am gyngerdd ysgol, cynnal gwers adolygu ar ôl ysgol, gwneud dyletswydd cinio, cynnal clybiau amser cinio? 

Er mwyn cael ateb i'r deuddeg cwestiwn uchod, ewch i: 

2026_Amodau_Gwaith_Athrawon.pdf

Mae'r wybodaeth yn y daflen uchod wedi'i seilio ar y Ddogfen Cyflog ac Amodau isod: 

Dogfen Cyflog ac Amodau Athrawon Ysgol (Cymru) 2025/26 a chanllawiau ar gyflog ac amodau athrawon ysgol – Mawrth 2026